ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ

ಕಲೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ


ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬನ ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅನುರಾಗ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಎಲ್ಲವೂ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅವನೊಳಗೇ ಒಂದು ಸ್ವರ್ಗ ಸಮಾನವಾದ ಜಗತ್ತೊಂದು ರೂಪುಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬೇಕಿದ್ದರೆ ಕಾವ್ಯದ  ಅಂತಃದೃಷ್ಟಿ, ಅಂತಃಪ್ರಜ್ಞೆ ಅಥವಾ ಅಂತಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ಅಂತ ಅನ್ನಿ. ಕಾವ್ಯ ಎಂದಾಕ್ಷಣ ಅಕ್ಷರಗಳ ಕಲಾಕೃತಿ ಅಲ್ಲ. ಕಾವ್ಯ ಅಥವಾ ಪೊಯಟ್ರಿ ಅನ್ನೋದು ಎಲ್ಲದರೊಳಗೂ ಇರುವ ಅವ್ಯಕ್ತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ. ಅದನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲು ನಾವು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ, ಶಬ್ದ, ಧ್ವನಿ, ಚಿತ್ರ, ಅಭಿನಯ.. ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮ. ಕಲಾವಿದ ಅಥವಾ ಕವಿ ತಾನು ಸೃಜಿಸಹೊರಟ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೆಲ್ಲವನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿ ಅದರ ಸಾರವನ್ನೇ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಎರಕಹೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗಾದಾಗ ಆ ಕಲಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರಜ್ಞೆ, ತತ್ವ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಅದು ಆತನ ಅನುಭಾವ ಪರಪಂಚವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ತತ್ವ ಅವನದೇ ಆಗಬಹುದು. ಅದಕ್ಕವನು ಬದ್ಧನೂ ಆಗಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಅರಾಜಕತೆಯ ಹಾಗೊಂದು ಭಾವದಲ್ಲಿ ತನಗೂ ತನ್ನ ಕಲಾಕೃತಿಗೂ ಸಂಬಂಧವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದು. ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಯಾವುದೂ ಬಹುಕಾಲ ಬಾಳಿ ಬದುಕುವಂಥದ್ದಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಎಚ್ಚರ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯ.
  ಮತ್ತೆ ಕಲಾವಿದನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬರಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅದು ಸಮಾಜೋ–ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮವೂ ಹೌದು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯೂ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಲಾವಿದ ಇಂಟಲೆಕ್ಚುಯಲ್‌ ಕೂಡ. ಇಂಟಲೆಕ್ಟ್‌ ಅನ್ನುವುದು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ವತ್ತಲ್ಲ.. ಕಲಾವಿದರು ಇದನ್ನು ತುಂಬ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು ತಾವು ಸೃಜಿಸುವ ಯಾವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಯೊಬ್ಬನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಕವಿಯೊಬ್ಬನ ಮಹಾಕಾವ್ಯದಂತೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
  ಆತ್ಮಸಮ್ಮಾನ (ಡಿಗ್ನಿಟಿ) ಎನ್ನುವುದು ತುಂಬ ಮುಖ್ಯ. ಅದಿಲ್ಲದೇ ಹೋದರೆ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರದ ಕಲಾವಿದನಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಮಾನ್ಯತೆ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ. ಕಲಾವಂತಿಕೆ ದೈವದತ್ತ ಎನ್ನುವುದು ಮೂಢ ನಂಬಿಕೆ. ಕಲೆ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಸುಪ್ತ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಅದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದನ್ನೇ ಜೀವಸೆಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸುತ್ತಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕಾಣುವ ಯತ್ನ ನಡೆಸಬೇಕು. ತನ್ನೊಳಗಿನ ಜಗತ್ತು ಹೊರ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಅನುಸಂಧಾನ ನಡೆಸ ತೊಡಗಿದರೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ತಾತ್ವಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ಬುದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ, ವಿವೇಕದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಜೀವನದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬೇಕು. ಆಗ ಅದೊಂದು ಬರಿಯ ಕಲಾಕೃತಿಯಾಗದೇ  ವಿಶಿಷ್ಟ ಅನುಭೂತಿಯಾಗಬಲ್ಲುದು. ನಿರಂತರ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾದರೆ ಅದೊಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯೇ ಆಗಬಲ್ಲುದು. ಹೊಸ ಬೆಳಕೇ ಆಗಬಹುದು. ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಬೇರಲ್ಲ. ಅವೆರಡೂ ಒಂದೇ.
  ಕಲೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕತೆ ಇವೆರಡೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಅಂಶಗಳು. ಒಂದು ಕಲಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಕಲಾವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸೃಜಿಸುವ ತತ್ವಾದರ್ಶ ಅಥವಾ ಅನುಭೂತಿ ಮುಖ್ಯವೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಲಾವಿದನ ಒಟ್ಟು ಮನೋಧರ್ಮ ಮುಖ್ಯವಾಗಲಾರದು ಎನ್ನುವ ವಾದವೂ ಇದೆ.
  ನಾವು ಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಗಳುವಾಗ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸುವಾಗ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆ. ನನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ನೆಚ್ಚಿನ ಪೇಂಟರ್‌ ವ್ಯಾನ್‌ ಗೋ. ಆತ ವಾಸಿಸಿದ ಮನೆ, ಆತನ ಓರಿಜಿನಲ್‌ ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಎಲ್ಲವನ್ನು ನಾನು ಅಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಖುಷಿಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಆತ ಸುಳಿದಾಡಿದ ಜಾಗವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಹರ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ. ವ್ಯಾನ್‌ ಗೋ ರಚಿಸಿದ ಸನ್‌ ಫ್ಲವರ್‌, ಗೋಧಿ ಹೊಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರೈತ ಮಹಿಳೆಯರು, ವಿಂಡ್‌ ಮಿಲ್‌ನಂಥ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಆ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಷ್ಟೇ ಕಲಾವಿದ ವ್ಯಾನ್‌ ಗೋ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ನಿಸ್ಸಂಧೇಹವಾಗಿ ಅವನು ಕಲಾಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ನೆಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕಾಯಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಗೌರವಿಸಿದ ಆ ಗೌರವ ಭಾವದ ಮೌಲ್ಯವೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಕಲಾಕೃತಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನೇ ಸೃಜಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ನಮ್ಮೊಳಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನೋಡುಗನ ಒಳಕ್ಕೆ  ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಆ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಬಾಳದ ಕಲಾವಿದ ನಮ್ಮ ಮನಸಿನೊಳಕ್ಕೆ ಸುಪ್ತ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗುಳಿವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?
 Art is virtue ಕಲೆ ನೈತಿಕ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. Art is not necessity of the nature ಹಾಗೆ necessity ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ man cannot exercise his freedom, man cannot act except in the desire for happiness.
 ಕಲಾವಿದನಲ್ಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಒಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯನೊಳಗೆ ಹೇಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೋ ಹಾಗೆ. ಯಾವುದೇ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಅವನ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವನನ್ನು ಕಲೆಗೆ ದ್ರೋಹ ಬಗೆಯುವುದರಿಂದ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಅವನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಂಬ ಸಹಜ ಅದು. ಏಕೆಂದರೆ ಕಲಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂಥದೊಂದು ದ್ರೋಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆ ದಕ್ಕುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಅರಿವು ಕಲಾವಿದನಿಗಿರುತ್ತದೆ.
  ಜಾರ್ಜ್‌ ರೌಲ್ಟ್ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್‌ ಕಲಾವಿದ. ಆ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ‘ನಿಮ್ಮ ಕಲೆಯ ನೈಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಫಾರಂ ಹಳತಾಯಿತು. ಅದು ತುಂಬ ಆದರ್ಶವನ್ನೊ, ತತ್ವವನ್ನೋ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅದು ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಕಲಾವಂತಿಕೆ, ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಪ್ರೋಚ್‌ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲು ಬೇಕಾದ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡಿ. ಜನ ಇಷ್ಟಪಡುವಂತೆ ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ ಮಾಡಿ. ಆ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಆರ್ಥಿಕ ದಿವಾಳಿ ಆಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ. ಅವರನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಲು ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಪೇಂಟಿಂಗ್‌ ಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ’ ಎಂದು ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟು ನೋಡಿ. ಆತ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ..– ಗೆಟ್‌ ಔಟ್‌. ಹೊರಟು ಹೋಗು. ನನ್ನನ್ನು ನನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಾಚೆ. ಯು ಫೂಲ್‌. ನಿನ್ನ ಈ ಸಲಹೆಗಳು ನನ್ನ ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತಿಕೆಗೇ ಅವಮಾನ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ನನಗೆ ನಾನೇ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೋಸ. ನನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಸಾಕುವುದಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಅವರಿಗಾಗಿ ಕೃಷಿಕ ಆಗಬಲ್ಲೆ. ಕಾರ್ಮಿಕನಾಗಬಲ್ಲೆ. ಹೌಥರ್ನ್‌ ಅಥವಾ ಹೆನ್ರಿ ರೌಸೆಒ ತರಹ ಕಲೆಯನ್ನೇ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಲ್ಲೆ. ಆದರೆ ನಾನು ನನ್ನ ಕಲಾವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ನನ್ನದೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬಿಟ್ಟು ಯಾರದೋ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರೆ. ಆ ಮೂಲಕ ನನ್ನ ಕಲಾ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಹಾಳು ಮಾಡಲಾರೆ’ ಎಂದು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬನ ನೈತಿಕತೆ.
 ಪಿಕಾಸೊ ಕೂಡ  ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಉತ್ತರ ಇದೇ ನಿಲುವಿನದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.. ‘ನಾನು ಕಲಾವಿದ. ನಿನ್ನ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡುವ ಡೆಕೊರೇಟರ್‌ ಅಲ್ಲ. ನಿನಗೆ ನಿನ್ನ ವಿರುದ್ಧವೇ ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂಥವ’ ಎಂದೆಲ್ಲ ಸಿಡಿಯಲಾರನೇ  ಪಿಕಾಸೋ?  ಇಂಥ ನೆಲೆಯಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ, ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಗ್ಗು ಬಡಿಯಬಲ್ಲ  ಅದೆಷ್ಟು ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿಲ್ಲ!

ಕಾಮೆಂಟ್‌ಗಳು

ಈ ಬ್ಲಾಗ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು

'ಅನಭಿಜ್ಞ ಶಾಕುಂತಲ': ನೆನಪು ಮರೆವಿನಾಟ

 ಜೀವನವೇ ಒಂದು ನಾಟಕವೆಂದಾದರೆ. ಸಂಬಂಧ ಅನ್ನೋದು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಆಟ. ಅಂದರೆ ನಾಟಕದಂತೆ ಬದುಕು ಕೂಡ ಆಟ ಕಟ್ಟುವ ಕ್ರಿಯೆ. ಇಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಎಂದರೆ ಸುಖದ ಅಥವಾ ಸಾರ್ಥಕತೆಯ ದಡ ಸೇರುವುದು. ಈ ಆಟದ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟದ ಅಡವಿ ಸೇರುವುದೂ ಇದೆ! 'ಆಡಾಡ್ತ ಅಡವಿ ಸೇರುವುದು' ಅಂತಾರಲ್ಲ ಹಾಗೆ. ಅಡವಿ ಅಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಸಂಕಷ್ಟ ಅವಘಡ, ಸಂದಿಗ್ಧತೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬದುಕಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಈ 'ಅಡವಿ' ಎದುರಾಗೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿಧಿಲಿಖಿತವೇ? ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿ-ಪ್ರೇಮ-ಕಾಮ ಎನ್ನುವ ಬದುಕಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಟ- ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪಡಕೊಳ್ಳುವುದೆಲ್ಲ ಜೀವಕಾರುಣ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯೂ ಜತೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸಹಜ ಮನೋಧರ್ಮ.  ಬದುಕಿನ ಆಟಕ್ಕೆ ತೆರಕೊಂಡವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ಮಧುರ ಘಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಡೆತನಕ ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಮರೆತೇ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ!?..  ಕಾಳಿದಾಸನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಶಾಕುಂತಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬದುಕು, ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರೀತಿ ಪಯಣದ ನೆನಪು ಮತ್ತು ಮರೆವಿನಾಟ ಮನಮಿಡಿಯುವಂತೆ ಚಿತ್ರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ವಿಧಿಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿದಂತೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಫೇಟಲಿಸಂ ವಾದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಚಿಂತನೆ ಇದೆನ್ನಬಹುದು. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ಶೇಕ್ಸಪಿಯರ್ ನ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಫೇಟಲಿಸಂ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. *

ಇಷ್ಕ್‌ ಕೆ ಇಮ್ತೆಹಾನ್‌ ಔರ್‌ ಭೀ ಹೈ’.. ಇಮ್ರಾನ್‌ ಖಾನ್‌!

ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವುದು ಮಹಾ ಪಾಪದ ಕೆಲಸವೇನಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಪ್ಪಿತವೊ ಇಲ್ಲವೋ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲಕ್ಷ್ಯವೋ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವೊ ಏನೇ ಆದರೂ ಅದು ಒಂದು ದೇಶ. ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರ. ‘ಪಡೋಸಿ...’ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮದೇ ಕರುಳಬಳ್ಳಿ. ಭಾಷೆ, ಜನಜೀವನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾದರೂ ಮನುಷ್ಯ ಭಾವ, ಬದುಕುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಳಜಿ  ಒಂದೇ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಅಭಿನ್ನ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಇಲ್ಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲೇಬಾರದ್ದು ಇಲ್ಲೂ ನಡೆಯಲೇಬಾರದು.  ತೀವ್ರವಾದ ನಮ್ಮಲ್ಲಿನದಕ್ಕಿಂತ ಅಲ್ಲಿ ತುಸು ಹೆಚ್ಚು ಸವಾರಿಗೆ ಹವಣಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಅತಿರೇಕದ್ದು. ಅಕ್ಷಮ್ಯ. ಮತ್ತೆ ದೇಶ ಪುಟ್ಟದಾದಷ್ಟು ಅದಕ್ಕೆ ಭಯಗಳು ಜಾಸ್ತಿ. ಮಿಲಿಟರಿ ಕವಚದಲ್ಲಿ ಅದು ಸುರಕ್ಷಾ ಭಾವವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದೊಂದು ತರಹದ ಸಮಾಧಾನ. ಆದರೆ ಭ್ರಮೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಕೂಡ ಒಂದರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪುಕ್ಕಲುತನವೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂಸಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಹೆದರಿಸುವುದೇ ಕೆಲಸ. ಹೆದರಿಸುವವರು ಶೂರರು, ಧೀರರು ಮತ್ತು ಜೀನಿಯಸ್‌ ಆಗಿರಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ? ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಾದರೆ, ಮಿಲಿಟರಿ, ಮತಾಂಧರು, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು, ಭ್ರಷ್ಟರು ಇದೆಲ್ಲದರಿಂದ ಪಾಕಿ ತುಂಬ ರೋಸಿ ಹೋಗಿದ್ದಾನೆ. ಒಂದು ಸೂಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಹಜ

ಮನುಷ್ಯ ಜಾತಿ ತಾನೊಂದೇ ವಲಂ...

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಥಿಯರಿ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ವರ್ಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾತ್ರ ಇರಾನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೇ ಇದೆ.  ಪುರಾತನ ಇರಾನಿನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಥದೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಪಿಸ್ತ್ರಾಸ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅದು ಚಾತುರ್ವರ್ಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅಥ್ರವಾನ್ಸ್ (ಪ್ರೀಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸ್), ರಥೈಸ್ತಾ (ವಾರಿಯರ್ಸ್), ವಸ್ತ್ರಿಯಾ (ಮರ್ಕಂಟೈಲ್ ಕ್ಲಾಸ್) ಮತ್ತು ಹ್ಯುತಿ (ಆರ್ಟಿಸನ್) ಎನ್ನುವ ವರ್ಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಪುರೋಹಿತ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ (ಅಥ್ರವಾನ್ಸ್), ಕ್ಷತ್ರಿಯ  (ರಥೈಸ್ತಾ), ವೈಶ್ಯ  (ವಸ್ತ್ರಿಯಾ) ಮತ್ತು ಶೂದ್ರ (ಹ್ಯುತಿ) ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.  ಆದಿ ಕಾಲದ ಇರಾನಿಯನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೀಗೇ ಇತ್ತು. ಅದೇ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಗಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಈಗಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಇರಾನ್ ಸಂಬಂಧ ಭಾರತಕ್ಕಿದೆ. ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ, ನಯ ನಾಜೂಕು, ಕಣ್ಣು, ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಭಾರತದ ಅದರಲ್ಲೂ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪಂಡಿತ್, ಚಿತ್ಪಾವನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು, ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡದ ಹವ್ಯಕರು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ ಇರಾನಿಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಾರೆ (ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ).  ಬಹುಶಃ ಹೀಗೂ ಆಗಿರಬಹುದು, ಆಗ ಇರಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂ ಮುಂಚೆಯೂ ಹಲವಾರು ಸುಧಾರಣಾವಾದಿಗಳ ಅಥವಾ ಬಂಡುಕೋರರ